Văn Hoá · Tản văn đường phố
Men ngọc sứt mở,
và nồi phở nguội dần
Khi chiếc bát men ngọc cuối cùng của phố cổ nứt một vệt rìa, một phần nhỏ của Hà Nội buổi sáng cũng vỡ theo — và chẳng ai chịu trách nhiệm.
Bà Sáu tôi bán phở gà ở ngõ Hài四十 năm, và bát nào cũng là men ngọc — cái loại xanh rêu, sứt mép, dán lại bằng keo cóc. Sáng chủ nhật tuần trước tôi ghé, bà đã chuyển sang bát sứ trắng Xuân Hoà. Hỏi, bà cười mếu: "Hết rồi con ơi, người ta không đúc nữa."
Những chiếc bát không ai đúc nữa
Tôi đi tìm nhà xưởng còn sót lại ở Bát Tràng. Còn đúng hai ông thợ chịu nung men ngọc kiểu cũ — đều trên sáu mươi. Lý do họ ngừng không phải vì ếp, mà vì khuôn sứt, vì sơn đỏ signboard không còn loại nào chịu được lò 1100 độ mà giữ nguyên sắc.
"Men ngọc không phải đĩa, nó là chỗ đặt cả buổi sáng của người ta."
Đó là câu ông Tư nói khi đưa tôi xem chiếc khay nứt rìa mà ông vẫn giữ. Một chiếc khay men ngọc cũ giá ba ngàn năm 1985; nay ông trả tám trăm nghìn mua lại từ gom đồng nát, rồi đặt lên bàn ăn cơm tối như bày đồ thờ.